Het recht op geïnformeerde toestemming

Het is niet toegestaan om een behandeling te starten, voort te zetten of stop te zetten ZONDER uw toestemming.

De zorgverlener is verplicht om u vooraf (bijvoorbeeld voordat u op de operatietafel ligt) grondig te informeren over de voorgestelde behandeling, zodat u voldoende kennis heeft om een weloverwogen oordeel te vormen. De informatie moet onder andere de volgende aspecten dekken:

• Het doel van de behandeling (bijvoorbeeld: is de ingreep bedoeld om een diagnose te stellen of om een operatie uit te voeren?)

• De aard van de behandeling (bijvoorbeeld: is de ingreep pijnlijk of niet?)

• De urgentie (bijvoorbeeld: kan de ingreep uitgesteld worden of niet?)

• De duur en frequentie (bijvoorbeeld: hoe lang zal de behandeling duren en hoe vaak zal deze nodig zijn?)

• De neveneffecten en risico’s

• Eventuele nazorg

• Beschikbare alternatieven

• De financiële gevolgen (bijvoorbeeld: honoraria, al dan niet geconventioneerd)

• De mogelijke gevolgen van een weigering (bijvoorbeeld: kans op overlijden, verslechtering van de gezondheid)

De toestemming kan zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend gegeven worden. Van uitdrukkelijke toestemming is sprake wanneer u expliciet instemt. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer u “ja” zegt als de zorgverlener vraagt of hij een bloedstaal mag afnemen.

Bij stilzwijgende toestemming is het anders. De zorgverlener kan ook uit uw gedrag opmaken dat u akkoord gaat. U hoeft bijvoorbeeld niet expliciet “ja” te zeggen voor het afnemen van een bloedstaal, maar het volstaat als u uw arm uitsteekt wanneer de zorgverlener de naald vasthoudt.

Wat als het niet mogelijk is om toestemming te vragen (bijvoorbeeld bij een bewusteloze patiënt op de spoedafdeling) en het onmogelijk is om uw wil (of die van uw vertegenwoordiger) vast te stellen? In dat geval moet de zorgverlener alle noodzakelijke handelingen verrichten die hij nodig acht. Hij dient achteraf in uw dossier te noteren dat het een spoedgeval betrof en dat er geen toestemming werd gegeven.

Dergelijke situaties kunnen worden vermeden door het opstellen van een voorafgaande wilsverklaring. In dat geval kan de zorgverlener uw wil hieruit afleiden, waardoor er minder problemen ontstaan.

U heeft ook het recht om een behandeling te weigeren. De zorgverlener moet respect hebben voor uw keuze en deze volgen.

U mag te allen tijde uw toestemming voor een voorgestelde of lopende behandeling intrekken. Deze beslissing moet worden vastgelegd in het patiëntendossier. De zorgverlener is verplicht u te informeren over de gevolgen van deze beslissing, maar moet uw keuze volledig respecteren.