Het recht op geïnformeerde toestemming

Woensdag 14 September 2016

Het is niet mogelijk om een behandeling op te starten, verder of stop te zetten ZONDER uw toestemming.

De beroepsbeoefenaar dient u hierbij vooraf (bijv. alvorens u zich op de operatietafel bevindt) grondig te informeren over de gewenste behandeling zodoende u  voldoende weet om een oordeel te vormen, zoals:

• Het doel (bijv.: dient de tussenkomst om een diagnose te stellen of om een operatie uit te voeren?)
• De aard (bijv.: is het een pijnlijke tussenkomst of niet?)
• De urgentie (bijv.: kan de tussenkomst worden uitgesteld of niet?)
• De duur en de frequentie (bijv.: hoe lang en hoe vaak zal de tussenkomst nodig zijn?)
• De nevenwerkingen en de risico’s
• Eventuele nazorg
• Mogelijke alternatieven
• De financiële gevolgen (bijv. de honoraria, het al dan niet geconventioneerd zijn van de beroepsbeoefenaar)
• De mogelijke gevolgen bij weigering (bijv. kans op sterfte, kans op achteruitgaan)

Deze toestemming kan zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend zijn. We spreken van een uitdrukkelijke toestemming wanneer u expliciet uw toestemming geeft. Dit kan bijv. het geval zijn wanneer u “ja” antwoordt wanneer de zorgverstrekker vraagt of hij een bloedstaal mag nemen.

Bij een stilzwijgende toestemming ligt het anders. De beroepsbeoefenaar kan ook uit uw gedrag afleiden dat u akkoord gaat. Daar dient u niet expliciet “ja” te zeggen in het geval van het nemen van de bloedstaal, maar is het voldoende als u uw arm uitsteekt wanneer de zorgverstrekker zijn naald vasthoudt.

Wat nu wanneer men de toestemming niet kan vragen (bijv. een bewusteloze persoon in een spoeddienst) en het dus onmogelijk is om uw wil (of van uw vertegenwoordiger die zijn telefoon niet opneemt) te achterhalen? In dat geval dient de beroepsbeoefenaar alle noodzakelijke handelingen te stellen die hij nodig acht. Hij moet dan achteraf noteren in uw dossier dat het een spoedgeval betrof en dat er geen toestemming werd gegeven.

Zulke situaties kunnen vermeden worden door het opstellen van een voorafgaande wilsverklaring. In dat geval kan de beroepsbeoefenaar uw wil hieruit afleiden en stellen zich minder problemen.

U heeft bijgevolg ook het recht om een behandeling te weigeren. De beroepsverstrekker dient hier respect voor te hebben en uw keuze te volgen.

Op elk moment mag u uw toestemming voor een voorgestelde of zelfs lopende behandeling weer intrekken. Die beslissing moet dan opgenomen worden in het patiëntendossier. De zorgverstrekker is verplicht u te informeren over de gevolgen, maar hij moet uw beslissing wel volledig respecteren.