Uw rechten als patiënt

 Uw rechten als patiënt

U heeft recht op een kwaliteitsvolle behandeling

Als patiënt moet u de best mogelijke zorgverstrekking krijgen, volgens uw behoeften. Het is logisch dat u mag verwachten van de beroepsbeoefenaar dat hij hiervoor al zijn kennis en de beschikbare technologie aanwendt. Hij dient dan ook op de hoogte te zijn van recente wetenschappelijke en medische ontwikkelingen.

Bovendien dient de dienstverstrekking ook te gebeuren met respect voor de menselijke waardigheid. Hij moet ook rekening houden met uw recht om zelf te beslissen. Er mag ook geen enkel onderscheid gemaakt worden tussen verschillende patiënten (bijv. sociale klasse, ras, seksuele geaardheid, filosofische overtuiging, …). 

Als patiënt kiest u vrij uw zorgverlener

Als patiënt heeft u het recht op zelf te kiezen welke beroepsbeoefenaar u wenst te consulteren. U  kan deze keuze ook ten allen tijde herzien. Ook in het kader van second opinion biedt de wet soelaas. Zo heeft u steeds het recht om een tweede beroepsbeoefenaar te raadplegen.

In de praktijk blijken hierop wel enkele uitzonderingen te bestaan. Denk maar aan de gevallen in het kader van de arbeidsgeneeskunde of gedwongen opnamen. Elke zorgverlener heeft daarnaast ook het recht om u als patiënt te weigeren, behalve in geval van nood. Wanneer de beroepsbeoefenaar de behandeling onderbreekt, dient hij uiteraard wel de continuïteit van de zorgen te waarborgen.

De beroepsbeoefenaar geeft u voldoende en duidelijke informatie over uw gezondheidstoestand

Recht om te weten: u heeft als patiënt het recht op alle informatie over uw gezondheidstoestand en de vermoedelijke  evolutie ervan. De zorgverstrekker moet u dus zo goed mogelijk inlichten over de diagnose, de behandeling, de geneesmiddelen, de kostprijs, … Hij moet daarbij ook advies geven over wat u het beste doet en niet doet in uw geval  en wat de gevolgen zijn van uw beslissing. Hij moet daarbij natuurlijk ook rekening houden met uw leeftijd, opleiding, psychische draagkracht, … U kan hierbij ook altijd vragen om bijgestaan te worden door een vertrouwenspersoon. Dit kan een familielid, een vriend of een andere patiënt zijn.

Recht om niet te weten: naast het recht om te weten heeft u ook het recht om NIET te weten, wat betekent dat u zelf kan kiezen om niet geïnformeerd te worden. Dit recht is er gekomen door de snelle evolutie die de geneeskunde heeft gemaakt. Stel bijv. dat u onderzocht wordt in het kader van een onderzoek naar kanker, maar dat ze hierdoor ook te weten zijn gekomen dat u drager bent van een ongeneeslijke ziekte. U kan op voorhand laten weten dat u enkel de informatie wenst te weten waarvoor u specifiek wordt onderzocht.

In een aantal situaties kan de beroepsbeoefenaar wel beslissen om u tegen uw wil in te informeren. Hij is daartoe verplicht wanneer hij van oordeel is dat hij anders uw gezondheid of die van derden ernstig in gevaar brengt. Denk daarbij bijv. aan een besmettelijke ziekte. De beroepsbeoefenaar moet hiervoor wel vooraf een andere beroepsbeoefenaar raadplegen.

Therapeutische exceptie: in het omgekeerde geval kan een beroepsbeoefenaar ook beslissen u (althans tijdelijk) niet alles te vertellen, wanneer hij vermoedt dat bepaalde informatie uw gezondheid ernstig kan schaden. Dit kan bijv. het geval zijn wanneer u voor uw leven vecht tegen een bepaalde ziekte en daarenboven nog een andere aandoening wordt vastgesteld. In dat geval mag de beroepsbeoefenaar ervoor kiezen om de ene behandeling nog af te wachten en u nadien pas in te lichten over de andere ziekte.

De beroepsbeoefenaar moet ook hierbij vooraf een collega raadplegen.

Voor elke behandeling is uw toestemming vereist

Toestemming vereist met voorafgaande informatie over de tussenkomst

Het is niet mogelijk om een behandeling op te starten, verder of stop te zetten ZONDER uw toestemming.

De beroepsbeoefenaar dient u hierbij vooraf (bijv. alvorens u zich op de operatietafel bevindt) grondig te informeren over de gewenste behandeling zodoende u  voldoende weet om een oordeel te vormen, zoals:

  • Het doel (bijv.: dient de tussenkomst om een diagnose te stellen of om een operatie uit te voeren?)
  • De aard (bijv.: is het een pijnlijke tussenkomst of niet?)
  • De urgentie (bijv.: kan de tussenkomst worden uitgesteld of niet?)
  • De duur en de frequentie (bijv.: hoe lang en hoe vaak zal de tussenkomst nodig zijn?)
  • De nevenwerkingen en de risico’s
  • Eventuele nazorg
  • Mogelijke alternatieven
  • De financiële gevolgen (bijv. de honoraria, het al dan niet geconventioneerd zijn van de beroepsbeoefenaar)
  • De mogelijke gevolgen bij weigering (bijv. kans op sterfte, kans op achteruitgaan)

Belangrijk hierbij is dat de beroepsbeoefenaar zich bij het informeren over een tussenkomst, NIET mag beroepen op de therapeutische exceptie, zoals deze geldt bij het informeren over de gezondheidstoestand.

Deze toestemming kan zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend zijn. We spreken van een uitdrukkelijke toestemming wanneer u expliciet uw toestemming geeft. Dit kan bijv. het geval zijn wanneer u “ja” antwoordt wanneer de zorgverstrekker vraagt of hij een bloedstaal mag nemen.

Bij een stilzwijgende toestemming ligt het anders. De beroepsbeoefenaar kan ook uit uw gedrag afleiden dat je akkoord gaat. Daar dient u niet expliciet “ja” te zeggen in het geval van het nemen van de bloedstaal, maar is het voldoende als u uw arm uitsteekt wanneer de zorgverstrekker zijn naald vasthoudt.

Wat nu wanneer men de toestemming niet kan vragen (bijv. een bewusteloze persoon in een spoeddienst) en het dus onmogelijk is om uuw wil (of van uw vertegenwoordiger die zijn telefoon niet opneemt) te achterhalen? In dat geval dient de beroepsbeoefenaar alle noodzakelijke handelingen te stellen die hij nodig acht. Hij moet dan achteraf noteren in uw dossier dat het een spoedgeval betrof en dat er geen toestemming werd gegeven.

Zulke situaties kunnen vermeden worden door het opstellen van een voorafgaande wilsverklaring. In dat geval kan de beroepsbeoefenaar uw wil hieruit afleiden en stellen zich minder problemen. In het hoofdstuk …… wordt dit verder besproken.

Weigeren of toestemming intrekken

U heeft bijgevolg ook het recht om een behandeling te weigeren. De beroepsverstrekker dient hier respect voor te hebben en uw keuze te volgen. U blijft natuurlijk wel recht hebben op een kwaliteitsvolle dienstverstrekking (zie hierboven). Stel bijv. dat u een curatieve behandeling weigert, dient de zorgverstrekker er wel nog voor te zorgen dat u zo weinig mogelijk pijn lijdt en in te staan voor uw lichamelijke basisverzorging.

Op elk moment mag u uw toestemming voor een voorgestelde of zelfs lopende behandeling weer intrekken. Die beslissing moet dan opgenomen worden in het patiëntendossier. De zorgverstrekker is verplicht u te informeren over de gevolgen, maar hij moet uw beslissing wel volledig respecteren.

U heeft steeds inzage in uw medisch dossier

Als patiënt heeft u recht op een zorgvuldig bewaard patiëntendossier. U mag het altijd inkijken, maar eerst moet u wel een aanvraag doen.

Wat staat er in uw patiëntendossier? In uw patiëntendossier zitten alle documenten die te maken hebben met de professionele relatie tussen de beroepsbeoefenaar en u als patiënt.

Naast algemene gegevens zoals uw identiteit en uw adres bevat het patiëntendossier alle medische informatie: de resultaten van onderzoeken, gegevens die u aanbrengt tijdens een consultatie, de notities van de beroepsbeoefenaar, ….

De beroepsbeoefenaar is ook wettelijk verplicht om een aantal gegevens in uw patiëntendossier te noteren:

  • de identiteit van uw vertrouwenspersoon en uw verzoek om hem of haar te informeren
  • de identiteit van uw vertegenwoordiger
  • uw eventuele verzoek om zelf geen informatie te ontvangen over uw gezondheidstoestand
  • de motivering van zijn eventuele beslissing om bepaalde gezondheidsinformatie voor u achter te houden
  • de toestemming voor een behandeling (op uw verzoek)
  • gegevens over een spoedbehandeling die zonder uw toestemming gebeurde

U hebt altijd het recht uw patiëntendossier in te kijken, maar u moet dat wel eerst aanvragen. De zorgverstrekker krijgt dan maximum 15 dagen om uw dossier voor te bereiden. Als patiënt heeft u immers geen toegang tot:

  • de persoonlijke notities van de beroepsbeoefenaar: aantekeningen van de zorgverstrekker die ook niet meegedeeld worden aan andere leden van het verzorgingsteam
  • gegevens die betrekking hebben op een derde persoon (bijv. identiteitsgegevens van naasten die informatie hebben toevertrouwd zonder uw weten)
  • gegevens in het kader van de therapeutische exceptie (zie recht op informatie)

U kan zich ook hier steeds laten bijstaan door een vertrouwenspersoon.

Bovendien heeft u als patiënt recht op een afschrift van uw dossier tegen de prijs van maximum 0,10 euro per pagina. De kosten van een afschrift mogen sowieso niet hoger zijn dan 25 euro. Elk afschrift krijgt de vermelding “strikt persoonlijk en vertrouwelijk”.

Wat indien u overlijdt? Het inzagerecht van uw dossier is slechts geldig voor een aantal nabestaanden:

  • uw echtgeno(o)t(e) of samenwonende partner
  • bloedverwanten tot en met de tweede graad (ouder, kind, broer, zus, kleinkind, grootouder)

Daarnaast zijn er ook nog enkele voorwaarden:

  • uw nabestaanden moeten een voldoende gemotiveerde en specifieke reden hebben om het dossier in te kijken (bijv. vermoeden van een medische fout, opsporen van familiale antecedenten, ivm een testament)
  • uw nabestaanden kunnen het dossier niet zelf inkijken, maar dienen een beroepsbeoefenaar aan te wijzen
  • het recht tot inzage wordt beperkt tot de gegevens die rechtstreeks verband houden met de redenen die uw nabestaanden inroepen
  • het recht tot inzage van uw naasten geldt enkel wanneer u zich daartegen niet hebt verzet

Uw privacy moet steeds gerespecteerd worden

Dit recht houdt in dat bij de verstrekking enkel die personen aanwezig zijn die om professionele redenen nodig zijn. Voor alle andere mensen hebben ze uw toestemming nodig. Bovendien kan zowel u als de beroepsbeoefenaar nooit verplicht worden tot het geven van informatie aan een werkgever, verzekeringsmaatschappij (bijv. voor het sluiten van een levensverzekering), advocaat, …

Hierop bestaan wel twee uitzonderingen:

  • wettelijke afwijkingen
  • wanneer de informatie noodzakelijk is voor de bescherming van de volksgezondheid of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen (bijv. besmettingsrisico)

Actueel

 Schade door slecht wegdek?

Schade door slecht wegdek?

De slechte staat van de wegen in België is een feit dat niet ontkent kan worden. En niet alleen de wegen maar ook de fietspaden of voetpaden laten te wensen over. Wat kan u doen wanneer u schade geleden heeft ten gevolge van de slechte staat van de weg?

Lees meer
 Medische en psychologische herstelproeven

Medische en psychologische herstelproeven

Bij zware overtredingen zoals dronkenschap en rijden onder invloed van drugs of bij recidive wordt er door de rechtbank medische en/of psychologische testen opgelegd. U dient te slagen voor deze herstelproeven om uw rijbewijs terug te krijgen.

Lees meer
 GSM achter het stuur wordt strenger bestraft

Dinsdag 14 December 2021

GSM achter het stuur wordt strenger bestraft

Kamerleden Jef Van den Bergh (CD&V) en Joris Vandenbroucke (Vooruit) hebben een wetsvoorstel ingediend waardoor het gebruik van een smartphone achter het stuur strenger wordt bestraft. Vanaf volgend jaar wordt deze overtreding beschouwd als een overtreding van de derde graad. Een direct gevolg daarvan is dat de boete verhoogd wordt van 116 euro naar 174 euro.

Lees meer
close menu 1u